„marzyć o formalnym kierowaniu przyszłą antykonstytucyjną rekonfederacją w Polsce. Ale przewyższając ogromnie inteligencją Potockiego, a nawet Rzewuskiego, dysponując doskonałą znajomością wewnętrznych stosunków rosyjskich, układu sil w Petersburgu i sposobów, którymi można było wzburzyć przeciw Polsce umysł imperatorowej, posiadając nawiązane od dawna liczne poufne stosunki z czołowymi dygnitarzami imperium, mógł Kossakowski podjąć się roli rzeczywistego spiritus movens przyszłej rekonfederacji — i w rzeczy samej w latach 1791—1792 odegrał w dziejach upadku Rzeczypospolitej rolę ogromną, uruchamiając mechanizmy polityczne, które spowodować miały w niedługim czasie upadek państwa polskiego139.
Kossakowski dokonał dzieła, na które Potocki i Rzewuski samodzielnie zapewne nigdy by się nie zdobyli skontaktował ich z Platonem Zubowem i po kilku miesiącach doprowadził do zaproszenia ich przez imperatorową do Petersburga. Ale jesienią 1791 roku na razie na to się nie zanosiło. Najwybitniejszym przedstawicielem dworu rosyjskiego, do którego po śmierci Potemkina mogli się zwracać przywódcy polskiej opozycji, był Aleksander Bezborodko, przybyły do Jass dnia 4 listopada 1791 roku w celu przeprowadzenia negocjacji pokojowych z przedstawicielami Porty Ottomańskiej. Potocki i Rzewuski spodziewali się, że minister ten przywiezie im jakąś konkretną decyzję Katarzyny II, gdyż idąc za radą Kossakowskiego, natychmiast po śmierci Potemkina oddali się pod opiekę imperatorowej i prosili ją o pomoc i wsparcie na terenie Rzeczypospolitej. Listy ich w tej sprawie gen. Popów wysłał do Petersburga już dnia 19 października140.“(9)