„Korzystne dla cesarza zakończenie wojny nie leżało w interesie Francji, która dążyła do złamania potęgi Habsburgów. Teraz oficjalnie włączyła się ona do wojny w koalicji ze Szwecją i Holandią. Wojska hiszpańskie i cesarskie poniosły ciężkie straty. Holendrzy zniszczyli flotę hiszpańską pod Dunkierką, a Węgry zagrożone zostały przez wojska księcia Siedmiogrodu Rakoczego. W tej sytuacji cesarz zmuszony był prosić o zawarcie pokoju.
Pertraktacje ciągnęły się przez cztery lata i dopiero w 1648 r. w Munster i Osnabriick (w Westfalii) podpisano pokój zwany westfalskim.
Warunki pokoju Francja otrzymała Alzację oraz biskupstwa niemieckie Bremen i Werden, osiągając upragnioną granicę na Renie. Szwecja uzyskała Pomorze Zachodnie ze Szczecinem i terytoria u ujścia Wezery i Laby. Uznano również formalnie niepodległość Holandii i Szwajcarii. Książęta Rzeszy uzyskali całkowitą niezależność polityczną, prawo zawierania sojuszy, prowadzenia wojny i zawierania pokoju. Nad warunkami pokoju miały czuwać Francja i Szwecja co im dało prawo wtrącania się w sprawy wewnętrzne Rzeszy.
7. Skutki wojny trzydziestoletniej. 1) Straszliwe wyniszczenie i wyludnienie Niemiec. Ilość ludności zmniejszyła się do jednej trzeciej stanu sprzed wojny (działania wojenne, głód i choroby). 2) Ludność Czech z trzech milionów spadła do około ośmiuset tysięcy. Całe połacie kraju opustoszały, rzemiosło i handel upadły całkowicie, podupadły miasta. 3) Ziemie opuszczone przez chłopów zostały ponownie włączone do pańskich folwarków, powiększono pańszczyznę. 4) Całkowity upadek kultury, szerzenie się ciemnoty i zabobonu. Zdziczenie obyczajów i brak jakichkolwiek hamulców moralnych.“(8)